Copy of Standard e-mail view A20.jpg (84KB, 800 x 533)

Những kỷ niệm trong tù với Chưởng môn Việt Vơ Đạo Lê Sáng

Vũ Ánh/Việt Herald

(09/30/2010)

 

Tôi biết Vơ sư Lê Sáng Chưởng môn phái Việt Vơ Đạo tức Vovinam từ lúc c̣n mới chập chững bước vào nghiệp báo bổ qua lời giới thiệu của một môn sinh của ông lúc đó mới mang chuẩn Hồng đai Nguyễn Đức Quỳnh Kỳ. Sau đó có một vài lần đến vơ đường của Vovinam gần nơi tôi làm việc để xem Quỳnh Kỳ dạy vơ cho các môn đệ của anh và đến tổ đường Vovinam ở 31 đường Sư Vạn Hạnh để xem Quỳnh Kỳ học vơ với vơ sư Chưởng môn Lê Sáng. Rồi sau đó, miệt mài với nghề nghiệp, với chiến trường nên tôi không c̣n h́nh ảnh nào với môn phái này nữa suốt trong thời gian chiến tranh.

 

Cho măi đến năm 1976, khi tôi từ biệt giam ở nhà tù Chí Ḥa ra ngồi tù ở pḥng tập thể số 14 khu ED th́ gặp lại vơ sư Lê Sáng. Khoảng thời gian này, buồng giam 14 khu ED là một buồng giam có nhiều điểm đặc biệt về tù nhân. Chẳng hạn như trong số hơn 60 tù nhân, có cựu Thủ Tướng VNCH Phan Huy Quát và con trai là Phan Huy Anh, Phó Đại sứ Nam Hàn tại VNCH (rất tiếc tôi đă quên mất tên vị này), linh mục Trần Hữu Thanh (người cầm đầu phong trào tố cáo tham nhũng), Vơ sư Suzuki một người Nhật nhưng quốc tịch Việt Nam chuyên dạy môn karate cho cảnh sát quốc gia và quân đội VNCH, Chủ tịch Dân Xă Đảng Phan Bá Cầm, cụ Nguyễn Phan tổng giám đốc công ty bột giặt NET, Lưu Nhật Thăng, một chủ báo Hoa ngữ ở Chợ Lớn từng là thư kư của Kim Dung, nhà văn chuyên viết tiểu thuyết kiếm hiệp nổi tiếng ở Hong Kong, ông Tám Mộng người được nói là cầm đầu một trong những lực lượng vũ trang của Phật Giáo Ḥa Hảo, ông Nguyễn Thế Thông giáo sư Anh văn rất nổi tiếng của Saigon vào thời đó. Năm 1976, ghẻ bắt đầu hoành hành tại khắp các khu ở nhà tù Chí Ḥa và riêng buồng 14 khu ED. Ghẻ kềnh ghẻ càng, ghẻ khủng khiếp. Ghẻ làm da hư hại nặng có thể gây tử vong, và một trong những nạn nhân đầu tiên của dịch ghẻ là cựu Thủ tướng Căm Bốt Sơn Ngọc Thành.

 

Trong buồng giam chỉ có vơ sư Lê Sáng là coi như bị nhẹ nhất chỉ ở kẽ ngón chân và ngón tay. Có lẽ thấy ông c̣n mạnh và quắc thước nên ghẻ có vẻ kiêng nể? V́ pḥng chật và nóng như ḷ than nên ban đêm Lưu Nhật Thăng thường dựa vào tường ngủ đứng, c̣n vơ sư Lê Sáng th́ ngồi tập và điều tức rất kín đáo tại chiếu nằm của ḿnh. Ông tránh để vệ binh canh gác pḥng giam nh́n thấy ông tập, bởi v́ vào thời đó, nếu bọn công an trại giam biết ai có vơ chúng sẽ gây phiền hà vô cùng. Ông ít nói chuyện, hay ngồi trầm ngâm với chiếc điều cầy. Nhưng với đám tù chính trị c̣n thanh niên như chúng tôi th́ ông không ngại ǵ khi giảng giải về phái vơ mà ông là Chưởng môn. Vơ sư Lê Sáng không bao giờ đề cập đến quyền cước của môn phái mà ông chỉ nhấn mạnh đến tinh thần của nó. Ông nói nhiều đến điều gọi là "cách mạng tâm thân" để giữ vững tinh thần anh em chúng tôi và để hướng về tương lai. Vơ sư thường nhấn mạnh: "Ở trong tù, đói khát như thế này th́ làm sao gia đ́nh thỏa măn nhu cầu cho chúng ta được. Phải biết sống về tinh thần. Thực phẩm chỉ là phụ đệm".

 

Dĩ nhiên, chúng tôi hiểu rằng nói th́ dễ nhưng làm rất khó. Nhưng nh́n dáng dấp ông lúc nào cũng vững chăi, đường bệ, với hàm râu dài, nụ cười rất tươi, đôi mắt sáng quắc, ăn nói không thừa, không thiếu, giọng nói mạnh, sang sảng nhưng ôn tồn, lịch sự ngay cả khi trả lời những câu hỏi rất thiếu giáo dục của bọn cán bộ trại giam, chúng tôi vững tin ở cách rèn luyện tinh thần mà ông thường chỉ dạy cho anh em trẻ chúng tôi. Vơ sư Lê Sáng là người rất uyên bác về thơ đường. Có nhiều buổi tối ông ngâm thơ Đường cho chúng tôi nghe, nhưng anh em thích nhất là khi ông ngâm bài "Hồ Trường". Nhiều anh em đă không tránh được ngậm ngùi mỗi lần nghe ông ngâm bài thơ này. Ông cũng ít kể chuyện, nhưng khi nghe ông kể chuyện kiếm hiệp của Kim Dung hay kể về bộ Tam Quốc Chí, anh em trong buồng giam theo dơi một cách hào hứng, có thể quên đói và quên hẳn cảnh tù đầy.

 

Sống trong môi trường bị giam hăm như vậy, mỗi hành động của những tù nhân nổi tiếng trong buồng giam 14 khu ED đều bị chú ư. Chẳng hạn như cứ vào mỗi buổi sáng, vị phó đại sứ Nam Hàn sửa lại bộ quần áo tù cho chỉnh tề rồi ông bước lại chiếu nằm của cựu Thủ Tướng Phan Huy Quát bắt tay vị cựu thủ tướng VNCH, cúi gập đầu xuống để chào và sau đó hai người mới thăm hỏi sức khỏe của nhau. Vơ sư Lê Sáng nói với chúng tôi: “May ra mà trong cảnh nhiễu nhương hỗn tạp, giậu đổ b́m leo này, trong buồng giam c̣n có được những h́nh ảnh đẹp đẽ của nền văn minh”.

Khi chúng tôi bị chuyển lên trại Hàm Tân Z-30C vào những tháng đầu của năm 1977, đám vệ binh giải giao thường dùng dây xích để xiềng cứ 5 người một rồi khóa vào chân ghế ngồi trên những chiếc xe đ̣. "Xâu" đầu tiên được đưa lên xe gồm những người mà tôi c̣n nhớ rơ, đó là Vơ sư Lê Sáng, ông Phan Bá Cầm, nhà báo Lâm Tường Dũ, Đoàn Bá Phụ (cựu trung úy Nhảy Dù) và tôi. Lên đến trại Hàm Tân, chúng tôi và Vơ sư Lê Sáng vẫn được phân phối vào một trại lao động. Sau khi ở Hàm Tân Z-30C được vài tháng th́ vơ sư Lê Sáng bị dẫn vào nhà kỷ luật và bị cùm lần thứ nhất trong đời tù chỉ v́ ông có bộ râu dài. Viên cán bộ an ninh trại lúc đó là thượng úy Tư nói với ông: "Các anh nên nhớ nhé, chỉ có bác mới được để râu". Ông ta cho gọi thợ hớt tóc (cũng là mấy anh em tù cải tạo) đến. Vơ sư Lê Sáng ôn tồn: "Cán bộ muốn cạo th́ xin cứ thi hành, nhưng tôi không vi phạm nội qui của trại, cán bộ nên nhớ như thế nhé". Ông đứng im lặng như một gốc cây, mắt sáng quắc nh́n thẳng vào mặt Tư. Nhưng khi thợ hớt tóc vừa đến gần ông th́ Tư gọi giật lại: "Thôi. Cứ để cho anh ấy để râu nhưng đem cùm xem có chịu cạo râu không". Vơ sư Lê Sáng bị cùm hai tuần lễ nhưng kể từ sau đó không ai trong bọn cán bộ trại giam c̣n để ư ǵ đến râu tóc của vơ sư Lê Sáng nữa.

 

Khó khăn thứ hai của Chưởng môn Việt vơ đạo là do chính tiếng tăm của ông. Không hiểu bọn cán bộ "súng dài" tức công an vũ trang chuyên canh gác tù ở các băi lao động bàn tán với nhau như thế nào mà không một tên nào dám đi gần ông. Tại băi lao động, một tù cải tạo phải đứng cách xa vệ binh 5 thước khi phải báo cáo xin đi tiểu tiện, nhưng riêng vơ sư Lê Sáng phải đứng cách vệ binh 10 thước. Biết được điều đó nên vơ sư Lê Sáng rất thận trọng trong đi đứng tại băi lao động để tránh hiểu lầm. Một lần buổi sáng tập họp trước cộng trại giam để xuất trại đi lao động, vơ sư Lê Sáng bị kêu ở lại trại để "làm việc" (khai cung). Buổi trưa khi lao động về, chúng tôi túm lại hỏi ông xem có chuyện ǵ, nhưng ông chỉ cười và nói: "Chẳng có chuyện ǵ cả. Vài học tṛ cũ của tôi từ Bắc vào thăm".

 

Sau này, trong những lúc ngồi nói chuyện riêng tư vào những ngày nghỉ lao động, vơ sư Lê Sáng cho biết là Hà Nội nghe tiếng ông, muốn vào thăm ông và cho người thử thách, nhưng ông từ chối v́, theo lời ông, "tôi học vơ để rèn luyện tinh thần, không phải là để thi đấu, tôi là chưởng môn mà c̣n đi dương danh là một lỗi lầm với môn phái, tôi không làm điều ấy". Chúng tôi ở với nhau ở Hàm Tân Z-30C đến năm 1979 th́ bị chuyển trại theo phương án 4 tức là sẽ là “tù cải tạo muôn năm”. Chúng tôi được lọc lựa ra và đưa vào danh sách "chết" tức là danh sách của những tù cải tạo không thể cải tạo được, và không bao giờ được xét tha theo quan điểm của công an trại giam. Thế là đang đêm chúng tôi lại bị gọi tên, bị xiềng đưa lên xe đ̣ và đưa lên A-20 Xuân Phước, trại mà Bộ Công An gọi là trại trừng giới.

 

Tôi đă viết khá nhiều điều về trại này, nên ở đây tôi chỉ nói đến hoàn cảnh của Chưởng môn Việt vơ đạo khi bị đưa đến cái trại nổi tiếng khủng khiếp này trong suốt giai đoạn I, từ 1980 cho đến cuối 1988. Đến A-20 được 3 tháng th́ Chưởng môn Vovinam Lê Sáng vào cùm ngay. Lần vào cùm này không do bất cứ một lỗi lầm về nội qui của vơ sư Lê Sáng mà chỉ v́ ông được sự kính nể và quí mến của anh em trong trại từ tập trung cải tạo, tù chính trị có án hay tù h́nh sự, ở cách ông cư xử và chia sẻ đói khổ với anh em, ở tinh thần vững chăi để đối phó với mọi hoàn cảnh khó khăn cùng quẫn trong tù ngay cả những lúc bị ép cung, ông cũng không hé ra một lời nào có thể xâm hại đến người khác.

 

Mục tiêu của một trại tù kiểu A-20 là dùng mọi biện pháp để đập tan những đối kháng của tù cải tạo kể cả biện pháp: kỷ luật khắt khe, cho ăn thật đói, làm việc thật nặng, ốm đau không có thuốc, giá thấp nhất của biện pháp kỷ luật là từ 1 năm đến 5 năm cùm, gia đ́nh thăm gặp rất khó khăn nên phải gởi tiếp tế cho tù cải tạo qua đường bưu điện. Trong bối cảnh này, bọn an ninh trại giam nhắm vào việc triệt hạ những thần tượng của tù cải tạo. Cũng chỉ v́ thế mà Chưởng môn Việt vơ đạo Lê Sáng vào cùm hết một năm. Khi ra khỏi nhà kỷ luật, sức khỏe của cụ Sáng có sa sút, nhưng giọng nói vẫn sang sảng và đôi mắt vẫn sáng quắc. Ra khỏi nhà kỷ luật hôm trước th́ hôm sau ông đi lao động ngay. Vơ sư Lê Sáng nói: "Ra ngoài cho khỏe". Quả thật sức khỏe của vơ sư Chưởng môn Vovinam phục hồi rất nhanh. Ông nói: "V́ khí trời". Khi vơ sư Lê Sáng về tiếp tục sinh hoạt ở đội lao động được vài tuần lễ th́ tôi cùng một số bạn khác vào nằm cùm măi cho đến năm 1985 mới gặp lại vơ sư Lê Sáng tại phân trại B của A-20 để chuẩn bị chuyển trại. Thấy sức khỏe của tôi "xuống" quá, ông khuyên: "Tôi thấy anh cần giữ sức khỏe. Chúng ta phải sống để trở về mới c̣n có ích cho đời".

 

Trước Noel 1985, chúng tôi chuyển trại về Z-30A nằm trong phương án đặc biệt mà Hà Nội đă thỏa thuận với Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, đó là thỏa thuận về chương tŕnh HO. Vơ sư chưởng môn Việt Vơ Đạo Lê Sáng được thả tại Z-30A, trước thời gian tôi cũng như một số anh em khác từng làm tờ Hợp Đoàn, tờ báo chui ở A-20 bị “điệu” về trại Phan Đăng Lưu để chờ ngày ra ṭa. Nhưng cuối cùng, vụ án được hủy bỏ và chúng tôi được đưa trở lại Z-30A tiếp tục nằm trong nhà kỷ luật. Khoảng cuối năm 1987, tôi nhận được một tin nhắn từ ngoài vào: “Bố Sáng nói phải giữ sức khỏe để trở về mới có ích cho đời”. Tôi hiểu lời nhắc nhở này và c̣n giữ cho tới bây giờ.

 

Năm 1988, tôi được thả về và ít lâu sau có đến tổ đường của Vovinam trên đường Sư Vạn Hạnh để thăm vơ sư Chưởng môn. Lúc này tổ đường Vovinam đă được củng cố. Các môn sinh người ngoại quốc từ Âu châu và các môn sinh Vovinam từ khắp Việt Nam đă lục tục kéo về để ra bái lậy Chưởng môn. Trong câu chuyện thăm hỏi tôi, ông cứ nhắc măi đến "cách mạng tâm thân" và tính nhân bản của Việt vơ đạo. Ông tiếc cho tuổi trẻ của chúng tôi, nhưng ông không hề tỏ ra ân hận hay oán trách những ǵ mà những người thắng trận đă ngược đăi những người Việt Nam yêu nước chỉ v́ họ ở trong một chế độ chính trị khác. Vơ sư Chưởng môn Vovinam nhấn mạnh: “Lịch sử Việt Nam trong giai đoạn vừa qua rồi sẽ phải được viết lại một cách đàng hoàng hơn”.

 

Bây giờ, cụ Lê Sáng đă ra người thiên cổ. Cụ thọ 91 tuổi. Trong bức h́nh chụp Vơ sư Lê Sáng mà các bạn ở Việt Nam gởi cho, tôi thấy đôi mắt vơ sư Chưởng môn Việt vơ đạo vẫn sáng quắc như ngày nào.

 

Tôi viết những kỷ niệm trên với Vơ sư Chưởng môn Việt vơ đạo trong thời tù để gọi là đại diện cho một số anh em cựu tù của trại Hàm Tân Z-30C, A-20 và Z-30A bái vọng cố quốc để tiễn đưa cố vơ sư Chưởng môn và đồng thời là một người bạn tù đáng kính trọng từng chia sẻ với anh em chúng tôi những năm tháng đen tối của lịch sử Việt Nam. Bởi trong những đêm tối ấy, ông vẫn như ngọn đèn sáng dẫn dắt tinh thần anh em chúng tôi. Cố vơ sư Chưởng môn là một người cả đời hy sinh cho Việt vơ đạo và đây cũng là lư do ông cụ không bao giờ lập gia đ́nh. Tuy nhiên, cụ rất nhiều con tinh thần v́ trong tù chúng tôi đều gọi Vơ sư Chưởng môn Vovinam là bố, “Bố Lê Sáng”. Vả lại ngày nay, trên khắp thế giới, hàng chục ngàn môn sinh Vovinam cũng đang thổn thức v́ những mất mát không có ǵ bù đắp được cho môn phái v́ sự khuất bóng của Vơ sư Chưởng môn. (V.A.)

 

http://www.vietherald.com//